Üretimde kullanılan metal, plastik, beton ve diğer mühendislik malzemelerinin performansını anlamak; ürün güvenliği, kalite kontrol ve Ar-Ge çalışmaları için önemlidir. Malzeme test cihazları, bir numunenin kuvvet altında nasıl davrandığını, yüzeyinin deformasyona karşı direncini veya darbe karşısındaki performansını incelemeye yardımcı olur.
EUTST – Expert Üniversal Test Cihazları; çekme-basma test cihazları, sertlik ölçüm cihazları, darbe ve çentik test cihazları ile çeşitli ölçüm ekipmanlarını bir araya getirir. Cihaz seçerken test edilecek malzeme, numune boyutu, uygulanacak test yöntemi ve ihtiyaç duyulan ölçüm aralığı birlikte değerlendirilmelidir.
Çekme ve basma test cihazı ne işe yarar?
Çekme test cihazı, numuneye kontrollü biçimde çekme kuvveti uygulayarak malzemenin bu kuvvet altındaki davranışını incelemek için kullanılır. Basma testinde ise numune sıkıştırma kuvvetine maruz bırakılır. Bu testler; malzeme, ürün veya bileşenlerin mekanik özelliklerini değerlendiren laboratuvar ve kalite kontrol çalışmalarında yer alabilir.
Üniversal test cihazı, uygun düzenek ve aksesuarlarla farklı çekme ve basma uygulamalarına yönelik çözümler sunabilir. Tek kolonlu ve çift kolonlu modellerin yanı sıra hidrolik test cihazları da farklı uygulama ihtiyaçları için değerlendirilir. Beton numunelerine yönelik beton presleri, bu ürün grubundaki özel test ekipmanları arasındadır.
Cihaz araştırırken şu bilgileri önceden belirlemek seçim sürecini kolaylaştırır:
- Test edilecek malzeme ve numunenin şekli
- Uygulanacak çekme veya basma yöntemi
- Numune ölçüleri ve beklenen kuvvet aralığı
- Sonuçlarda izlenmesi gereken ölçüm parametreleri
- Kullanılacak kavrama, fikstür veya yardımcı ekipman ihtiyacı
Her uygulama için tek bir cihaz yapılandırması uygun olmayabilir. Bu nedenle numune ve test gereksinimlerinin cihaz seçimi öncesinde netleştirilmesi önem taşır.
Sertlik ölçüm cihazı seçerken nelere bakılır?
Sertlik ölçüm cihazları, malzeme yüzeyinin batma veya iz oluşumuna karşı direncini belirlemek için kullanılır. Uygun yöntem; malzemenin türüne, numune kalınlığına, yüzey durumuna ve ölçümün yapılacağı konuma bağlıdır.
Farklı ihtiyaçlara yönelik başlıca sertlik ölçüm cihazı türleri arasında şunlar bulunur:
- Rockwell sertlik cihazları
- Brinell sertlik cihazları
- Mikro Vickers ve Vickers sertlik cihazları
- Shore sertlik ölçüm cihazları
- Taşınabilir sertlik ölçüm cihazları
- Ultrasonik sertlik ölçüm cihazları
- Mikro IRHD sertlik cihazları
Örneğin küçük veya ince numunelerde mikro sertlik yöntemleri değerlendirilirken, üretim alanında ya da büyük parçalar üzerinde ölçüm gerektiğinde taşınabilir çözümler gündeme gelebilir. Yöntemlerin birbirinin yerine doğrudan kullanılamayacağı unutulmamalı; seçim, numune ve test prosedürüne göre yapılmalıdır.
Darbe ve çentik darbe test cihazları
Darbe test cihazı, malzemenin ani yük karşısındaki davranışını değerlendirmeye yardımcı olur. Metal numuneler için Charpy darbe testi; plastik malzemeler için Charpy veya Izod test yöntemleri uygulanabilir. Kullanılacak cihaz ve numune hazırlığı, seçilen test yöntemine uygun olmalıdır.
Çentikli numunelerle yapılan testlerde çentiğin hazırlanması da sonuç açısından önem taşır. Bu amaçla çentik açma makineleri ve uygulamaya göre düşük sıcaklık kabinleri kullanılabilir. Bir cihazı seçmeden önce numune ölçüleri, çentik tipi ve testte izlenecek yöntem belirlenmelidir.
Yardımcı test ve ölçüm ekipmanları
Test sürecinde ana cihazın yanında farklı yardımcı ekipmanlara da ihtiyaç duyulabilir. Uzama ölçümü için ekstansometreler, numune hazırlama ekipmanları ve kuvvet ölçerler belirli uygulamalarda kullanılabilir. Kaplama kalınlık ölçüm cihazları, ultrasonik kalınlık ölçüm cihazları ve el tipi ölçüm aletleri de kalite kontrol süreçlerini destekleyen ürün grupları arasındadır.
Hangi ekipmanın gerekli olduğu, yapılan testin kapsamına ve numunenin özelliklerine göre değişir. Bu nedenle yalnızca cihaz adını değil, testin nasıl gerçekleştirileceğini ve ölçüm sonucunda hangi bilginin beklendiğini de değerlendirmek gerekir.
İhtiyacınıza uygun test cihazını nasıl belirlersiniz?
Doğru laboratuvar test cihazı seçimi için öncelikle test edilecek malzeme ve numune özelliklerini tanımlayın. Ardından uygulanacak test türünü, gereken ölçüm aralığını ve kullanılacak standardı veya kurum içi test prosedürünü netleştirin. Standart ya da yöntem gereklilikleri uygulamaya göre değişebileceğinden, cihazın bu gereksinimlerle uyumu ayrıca değerlendirilmelidir.
EUTST – Expert Üniversal Test Cihazları’nın ürün grupları arasında çekme-basma test cihazları, sertlik ölçüm cihazları, darbe ve çentik test cihazları ile çeşitli ölçüm ekipmanları bulunur. İhtiyacınızı değerlendirirken test edeceğiniz malzeme, numune ölçüleri ve uygulama yöntemi bilgilerini paylaşmanız, uygun ürün grubunu belirlemeyi kolaylaştırır.
Malzeme test cihazları ve ölçüm ekipmanları hakkında bilgi almak için EUTST ile iletişime geçebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Çekme test cihazı ile üniversal test cihazı aynı şey midir?
Üniversal test cihazları uygun konfigürasyonla çekme ve basma gibi farklı test uygulamalarında kullanılabilir. Gerekli cihaz yapısı, kapasite ve aksesuarlar uygulamaya göre belirlenmelidir.
Hangi sertlik ölçüm cihazını seçmeliyim?
Seçim; malzeme türüne, numunenin boyut ve kalınlığına, yüzey durumuna ve uygulanacak ölçüm yöntemine bağlıdır. Rockwell, Brinell, Vickers, Shore veya taşınabilir cihaz seçenekleri bu bilgiler doğrultusunda değerlendirilir.
Charpy ve Izod darbe testleri arasındaki fark nedir?
Charpy ve Izod, numunenin darbe karşısındaki davranışını incelemek için kullanılan farklı test yöntemleridir. Numune biçimi ve yerleşimi yönteme göre değişebilir; kullanılacak cihaz bu gereksinimlere uygun olmalıdır.
Test cihazı seçerken hangi bilgiler gerekir?
Malzeme türü, numune ölçüleri, test yöntemi, ihtiyaç duyulan ölçüm aralığı ve varsa uygulanacak standart veya kurum içi prosedür başlangıç için gerekli bilgilerdir.